2 - Öğrenciler tahtadaki işlemleri defterine yazarken;
Öğretmen sözlü olarak “çıkartma işlemine başlamadan önce tahtadaki işlemleri büyükten küçüğe yeniden sıralayınız” talimatını verir.
3 - Öğrenciler işlemini tamamlayıp cevapların kontrolüne geçildiğinde
Öğretmen sözlü olarak vermiş olduğu işlemlerinbüyükten küçüğe yeniden sıralanması talimatının öğrencilerin çoğu tarafından anlaşılmamış olduğunu görür.
Sonuç : Bu olayda öğrenciler aynı anda görsel ve işitsel olmak üzere iki farklı türde duyumsal girdi almışlardır. Bu girdiyi kısa süreli hafızaya kaydetme potansiyelleri olmasına rağmen, o sırada tahtada gördükleri işlemleri deftere yazmakta oldukları için sözlü olarak verilen talimat kısa süreli hafızada işleme sokulmamıştır.
DİKKAT!!!
Çoğu insan özellikle de çocuklar, iki farklı kaynaktan gelen duyumsal girdileri aynı anda işleyemezler.
ÇÖZÜM
Öğretmen, öğrencileri tahtadaki işlemi defterlerine geçirinceye kadar bekleyecek ondan sonra ikinci talimatı verecektir.
DÜŞÜNMEYİ ÖĞRETMEK
Düşünmeyi bilmek, iyi bir eğitimin öğrencilere kazandırdığı bir beceri olmalıdır.
Düşünme becerimiz, yeni bilgiyi ne kadar iyi alabilmemiz ve işleyebilmemiz üzerinde etkilidir.
Bunun için sorgulama ve düşünmeyi sağlamak için zamanın bir bölümünü kullanmak gerekir.
Özellikle zor öğrenen öğrencilerin bu zamana daha fazla ihtiyacı vardır.
NASIL?
Düşünme üzerinde kendi düşüncenizi gözden geçirin.
“Zeki çocuklar otomatik olarak daha iyi düşünür” fikrini benimsemeyin
Çünkü, zeki çocuklar çabuk cevap verebildikleri için düşünme alışkanlığı geliştiremezler.
Ayrıca, nasıl okunacağını bilmek, matematik kuramlarını ezberlemek gibi akademik beceriler düşünme becerisi ile aynı şey değildir.
ERKEN BAŞLAYIN:
Düşünmeyi öğrenmek ve hayal gücünü genişletmek mümkün olduğunca erken hatta okul öncesi döneme kadar inen bir yaşta başlamalıdır.
Öğrencilere düşünecekleri bir şeyler verin.
Öğrencileri sanat ile tanıştırın, onları müzelere ve konserlere götürün.
Onları gördükleri ve duydukları şeyler hakkında düşünmeye teşvik edin.
Onlara çok sayıda “Eğer.......olsa ne olurdu? , ...........ya.........ise” gibi sorular sorarak düşündürün.
ŞAKA YAPIN.
Şakalar, kelime oyunları ve nükteler, kelimelerin ve durumların farklı perspektiflerden değerlendirilmesi olduğu için düşünmeyi sağlar.
Öğrencilere bütün yönlerden bakmayı öğretin.
Apaçık görülen cevap her zaman en iyi cevap değildir.
Örneğin, çocukların her zaman “harçlığını arttırmamızı ister misin? Sorusuna verdikleri “evet” cevabı, bu durumun kendi sorumluluklarını arttırdığını anladıkları an’ a kadar en iyi cevaptır.
Öğrencileri eğilimleri ve kalıpları bulmaları ve bağlantılar kurmaları için teşvik edin.
“Bu bilgi ile geçen hafta öğrendiğim bilgi arasında nasıl bir bağlantı kurabilirim?” sorusunun cevabı ile bağlantılar kurma becerisi öğrenmenin anahtarıdır.
Alışılmadık sorular sorun.
“Bütün arabaları sarıya boyarsak ne olur? “
"İnsanlara uçma becerisi nasıl kazandırabiliriz?”
”Dünyanın bir tarafı daima gece diğer tarafı daima gündüz olsa neler olur?” gibi tek cevabı olmayan ve ilginç fikirler üretmeye yönelten sorular düşünmeyi geliştirir.
Öğrencilere ne anlama geldiğini söylemeyi öğretin.
Dikkatlice seçilmiş kusursuz kelimeler fikirleri kesinleştirir.
“Ahbaplık ve arkadaşlık kavramları arasındaki fark nedir?”
“Bir kişiyi esrarengiz olarak tanımlarsanız ne demek istemişsinizdir?” gibi sorular kavramların ve kelimelerin taşıdıkları anlamların ortaya konması kişilerin ne düşündüğünün açıkça ortaya konması açısından çok yararlıdır.
Öğrencileri diğer bakış açılarını dikkate almaları için teşvik edin.
Farklı bakış açılarını dinlerken görüş açımız genişler.
Aynı olay üzerine yazılmış farklı kitapların olayı ne kadar farklı yorumlar ile ele aldığını örneklerle gösterin.
Yazın.Yazmak çok okumuş, bilgili kişilerin yaptığı bir etkinliktir. Yazmak sistematik düşünmeyi kazandırır. Düşüncelerimiz,kağıt üzerine dökmeye geçinceye kadar net değildir.
Öğretmen, öğrencilerini okudukları kitap üzerindeki görüşlerini yazmaları için, o gün öğrendiklerini geçmiş bilgileri ile nasıl yorumladıklarını ve güncel olaylar üzerindeki düşüncelerini yazmaları için teşvik etmelidir.
Öğrencilerin kendilerini başkalarının yerine koymasını isteyin.(EMPATİ)
Başkalarının nasıl düşündüğünü ve hissettiğini anlamaya çalışma alışkanlığını geliştirin.Bunun için bir konuyu başkalarının perspektifine göre yazmak veya bir öyküdeki karakterin bakış açılarını ve olayı açıklamaktır.
DOĞRU SORULAR SORARAK
Eğitimciler, Sokrat’ın öğrencilerini düşündürmek ve onların fikirlerini analiz etmeleri için 2200 yıl öncesinden günümüze doğru soru sorma stratejilerinin öneminin farkındadırlar.
Doğru soru ,Düşünmeyi başlatır,öğrencilerin yaratıcılıklarını ve kendi görüşlerini geliştirmelerinde, ihtiyaçlarına uygun pratik yapma fırsatı verir.
İlköğretim ve ortaöğretimde öğretmenler bir derste onlarca soru sormasına rağmen bu soruların %90’nın cevabı ezberlenen bilgilerdir.
Düşünmeyi sağlayacak sorular sormak için doğru soru sorma stratejileri olarak şunlar önerilmektedir;
Strateji 1 :
Evet Ama Neden?
Öğrencilere bir cevabın neden doğru olduğunu sorun.
Örnek: 6x (9 - 4) = 30 cevabı neden doğrudur?
Kristof Kolomb Amerikayı keşfettiği için neden meşhur olmuştur?
Her iki soruda temel bilgilerin bilinmesinin yanı sıra sorular bu bilgilerin kullanılmasını gerektirir.
Strateji 2 : Faydası Nedir?
Bilginin kullanılmasına odaklanmış sorular sorun.
Örnek: Bitkilerin büyümesi üzerinde ışığın etkisini bilmemizin faydası nedir?
Öğrenciler bitkileri nereye dikeceğimize veya hangi bitkilerin ışığın gelişine göre daha uygun olduğuna karar verebilmemiz için gibi cevaplar verebilirler.
“Neden” sorularının bir başka yararı da, öğrencilerin kısa süre sonra sadece cevap vermenin dışında kendi kendilerine soru sormalarını da sağlar.
Strateji 3 : Şimdi Fark Nedir?
Bir yeniliğin veya değişimin uygulanmasıyla ilgili sorular sorun.
Uyarlamak. Bir fikri farklı bir biçime çevirerek sorun.
Örnek: Bazı hayvanlar gibi insanlar da kış uykusuna yatsalardı neler olurdu?
Değiştirmek
Bir olay, Bir öyküyü vb. Biraz değiştirerek sorun.
Örnek: Eğer Hansel ve Gratel ormanda yanlarına bir harita almış olsalardı neler olurdu?
Yerine geçmek
Bir şeyi bir başka şeyin yerine geçirerek sorun.
Örnek: Ekmeğin arasına elma koyarak tost yaparsak tadı nasıl olur?
Büyütmek.
Bir konuyu eklemeler yaparak,çoğaltarak genişleterek sorun.
Örnek: Newton’un dördüncü yasası ne olacaktı?
Küçültmek.
Bir konuyu küçülterek, parça lara böl erek veya bazı bölümlerini iptal ederek sorun.
Örnek: Yerçekimi ortadan kalksa Dünyada yaşam nasıl olur?
Yeniden Düzenlemek. Sıralamaları değiştirerek sorun.
Örnek: A harfi en son Z harfi ilk harf olsaydı alfabedeki sıralama nasıl olurdu?
Ters Çevirmek.
Olayları tam tersinden sorun.
Örnek: Sabah yatıp akşam kalkarsak neler olur?
Birleştirerek.
İki veya daha fazla şeyi birleştirerek sorun.
Örnek: Her kıta bir devlet olsa neler olur?
Strateji 5 :
Doğru, Yanlış veya Hiçbiri?
Ezberlenmiş bilgi ile cevaplandırılan sorular arkasından neden bu şekilde olduğunu sorun
Örnek: Türkiye’de kaç ilin olduğunu sorduktan sonra illerin neden 1,2,3, gibi sayılar ile adlandırılmayıp ta her birine ayrı isim verildiğini sorun.
Strateji 6 :
Nedir? Yerine Neden?
Öğrencileri dikkatli bir analize yönelten birden fazla doğru cevabı olan sorular sorun. Bu strateji öğrencilere temel becerilerin kazandırılmasında etkilidir.
Örnek: Sıfatın tanımını yaptırmak yerine bir cümle içerisinde uygun yerdeki boşluğun bir kelime ile doldurulmasını isteyin ve neden bu kelimeyi kullandığını sorun.
Strateji 7 :
Benzer veya Farklı
Kavramları, olguları, olayları değerlendirerek karşılaştırmayı gerektiren sorular sorun.
Örnek: Atatürk ile Fatih Sultan Mehmet’in yaptıklarının benzerliklerini ve farklılıklarını sorun.
Strateji 8 :
Sıra dışı Bağlantılar
Sıra dışı ve yaratıcı fikirler gerektiren sorular sorun.
Örnek: Kavramları öğretirken bunların alışılagelmiş eylemler ve alışkanlıklar ile bağlantısının dışında kullanımını isteyin.
ÖĞRENCİLERİN SORDUĞU SORULARLA
Öğrenciler sordukları sorularla bilgi almak, diğer öğrencilere farklı bir bakış kazandırmak veya onlara fikir vermek için soruları kullanırlar.Öğrencilerin sorduğu sorular, öğretmenin yanlış anlaşılan ve karıştırılan yerleri belirlemesine yardımcı olur.
Soru sormak riskli bir iştir.
Sınıf arkadaşları arasında aptal yerine düşme, Öğretmeni zor durumda bırakmak için soru sormak gibi yanlış anlaşılma riski vardır.Bu nedenle,herkesin birbirine güven duyduğu ortamda öğrenciler rahatlıkla soru sorabilirler.
Rahat soru sorabildiği bir ortam onları nasıl düşündükleri,düşünmeyi bilip bilmedikleri konusunda öğretmenlere ipuçları vereceği için teşvik edilmeli,ödüllendirilmeli ,alışkanlık durumuna getirilmelidir.“Düşünmeyen beyin sorgulamaz.”
Yaratıcılık Teşvik Edilerek
Yaratıcılık,”İnsanların bilişi,duyguları,eylemleri ve sezgilerini de kapsayan tüm fonksiyonlarının sentezidir.“
Yaratıcı kişiler farklı bakış açısına sahiptir.
Problemlere ne olması gerektiğinden çok nasıl olması gerektiği konusunda odaklanırlar
Öğrencilerde yaratıcılığın desteklenmesi için;
Rol yapma.
Öğrencilerin kendilerini bir başkasının yerine koyması istenir. Onun açısından bakarak konuyu incelemesi söylenir. Böylece düşüncelerini yazılı veya sözlü olarak açıklama fırsatı sağlanır.
"Eğer........olsaydı? Soru şekliyle öğrencilerin verilen bir konu üzerinde düşünmeye başlamaları sağlanır.
Örneğin: Eğer toplum kurallarını çocuklar koysaydı bu kurallar nasıl olurdu?
Eğer dünyada yerçekimi olmasaydı neler olurdu?
Eğer balinalarla iletişim kurabilseydik neler olurdu?
Gibi sorular ile yaratıcı düşünce teşvik edilir.
Parçaları düşünme üzerinde pratik yapma.
Okul ile ağaç arasındaki benzerlikler nelerdir?Bir insan ile kitap arasında nasıl bir benzerlik bulunur?
Gibi sorular ile öğrenciler bütünün parçalarını karşılaştırmalı olarak düşünmeye sevk edilebilirler.
Açık uçlu problemleri çözme.
Kürdanlar ve silgi parçaları kullanarak nasıl bir bina maketi yaparsınız?
Hangi atık maddeleri kullanarak ne gibi sanatsal eserler yapabilirsiniz?
Gibi sorular sorarak öğrencilerin dikkati farklı şeyler üzerinde düşünmeye sevk edilebilir.
HAYAL GÜCÜNÜ GENİŞLETEREK
Hayal gücü doğal akıcılığı olan bir düşünme biçimidir ve çok hassastır.
Küçümsendiğinde veya eleştirilerek, ilgisizlikle dinlendiğinde hemen durur.
Hayal gücü, yaratıcılığın aracı olduğu için hassasiyetle dinlenmeli ve önemsenmelidir.
Örneğin : Buzul çağında donmuş topraklar üzerinde insanlar yaşasaydı nasıl tarım yaparlardı?
Bu çağda yaşayan bir ailenin yaşayışı nasıl olurdu?
Aile fertlerinin sorumlulukları nasıl olurdu?
Hatta bu çağdaki okul nasıl olurdu?
Gibi öğrencilere sorulacak sorular ile öğrencilerin hayal güçleri harekete geçirilebilir. Dolayısıyla düşünmeye yönlendirilebilirler.
ÖDEVLER NE OLMAMALI?
Öğrenciler sadece güçlük çeksin diye bir iş,
Öğrencilere sınıfta tamamlayamadıkları çalışmaları tamamlama fırsatı,
Öğrencileri sınıfta oyalama,
Öğrencilere ceza,
Öğrencilerin kendi kendilerine öğrenme yöntemi,
Veli de iyi öğretmen imajı yaratmak için,
Not vermek için , Olmamalı
ÖDEVLER NE OLMALI?
Amacı ve tamamlamanın neden önemli olduğu açıklanmalı, öğrencinin zamanına ve emeğine değmeli, velileri, öğrenciye uygun çalışma ortamı hazırlamak için teşvik etmeli, öğrencinin emeğinin dikkate alındığını göstermek için toplanmalı,kontrol edilmeli ve üzerinde tartışılmalı, öğrencilerin kişiliklerini ortaya koymalarına fırsat vermeli, öğrencilerin yaratıcılıklarına fırsat sağlayarak öğrenme deneyimlerini zenginleştirmeli, öğrencileri araştırmaya yöneltmeli.
